Moffatt v. Air Canada: Botun Sözünden Şirketin Sorumlu Olduğu Karar

Cenaze indirimi nasıl yanlış anlatıldı

Jake Moffatt, annesinin cenazesi için Air Canada’nın sitesindeki sohbet botuna cenaze tarifesini sordu. Bot, uçuşu tam fiyatla alırsa ve 90 gün içinde bilet referansıyla başvurursa indirim farkını geri alabileceğini söyledi; havayolunun gerçek kuralı ise cenaze tarifesinin yalnızca seyahatten önce talep edilebileceğini yazıyordu.

Moffatt bileti aldı, indirim talebi reddedildi ve dosya British Columbia Uyuşmazlık Çözüm Tribunalı önüne gitti. Mesele tek bir soruya indi: şirketin sitesinde konuşan otomatik araç şirketin kendisi mi, yoksa ondan bağımsız bir aktör mü?

“Bot ayrı tüzel kişiliktir” savunması

Havayolunun tribunal dosyasındaki savunması, sohbet botunu kendi hukuki kapasitesine sahip ayrı bir tüzel kişilik olarak tanımlıyordu. Amaç, botun verdiği yanlış sözü şirketi bağlayan bir taahhüt olmaktan çıkarmaktı.

Tribunal bunu kabul etmedi: bot, Air Canada’nın internet sitesinin bir parçası ve sitedeki bilgi statik ya da dinamik fark etmeksizin şirketin bilgisi. Kararın özü şu: tüketiciye botla bir kanal açan şirket, o kanalın sözünü de üstlenir; sınırlamayı duyurma ödevi de kendisine ait.

Rakam küçük, mesaj büyük

Tribunal 14 Şubat 2024 tarihli kararında Air Canada’nın toplam 812,02 Kanada doları ödemesine hükmetti; miktar zararın yanı sıra ücret ve faizi de içeriyordu. Tartışmanın parasal büyüklüğü, sembolik ağırlığının yanında kaldı.

Karar bir tüketici tribunalından çıktığı için Kanada’yı bağlayan bir içtihat üretmedi. Yine de bir yapay zekâ aracının hatasını kurumsal sorumluluktan çıkarma girişiminin ilk ciddi biçimde sınandığı yer olarak anıldı; havayolu karar ardından sitesindeki uyarı ve sorumluluk metinlerini güncelledi.

Sektör ne anladı

Kararın ardından kurumsal sitelerin alt bilgi satırları kalabalıklaştı: “asistan hata yapabilir, bağlayıcı olan resmî kurallardır” türü uyarılar ve bot yanıtlarının hukuki niteliğini sınırlamaya çalışan metinler yaygınlaştı. Sorumluluğu sözleşmeyle devretme girişimi, tüketici hukukunun kalbine dokunuyor.

Hukuki tartışma da büyüdü: bir yapay zekâ ürününü kendi adına karar veren bağımsız bir varlık gibi konumlandırmak sorumluluğu dağıtmıyor, çünkü tüzel kişilik irade ve malvarlığı varsayar. Doktrinde bot hâlâ sahibinin aracı olarak kabul ediliyor.

Botun sözünü kim taşıyacak

Pratik sonuç, teknoloji ekibi ile hukuk ekibi arasındaki dikişi değiştiriyor. Bir sohbet botunun bilgi tabanı, hangi kuralların bağlayıcı olduğu ve hangi durumda insana devredileceği artık yalnızca ürün kararının değil, sorumluluk kararının konusu.

Moffatt davası tek başına büyük tazminat emsali yaratmadı. Ancak “ayrı dijital çalışan” savunmasının ilk kez açıkça reddedilmesi, otomasyonun kusuru ile kurumsal kusur arasına çekilmiş kalın bir çizgi olarak duruyor.

• Bot cenaze tarifesinin geriye dönük uygulanacağını yanlış söyledi
• “Ayrı tüzel kişilik” savunması tribunal tarafından reddedildi
• Karar 2024 BCCRT 149, toplam ödeme 812,02 Kanada doları
• Şirketler bot uyarılarını ve sorumluluk metinlerini güncelledi
• Bot hukukta hâlâ sahibinin aracı, bağımsız kişi değil

Sık sorulan sorular

Kaynakça

1. Moffatt v. Air CanadaWikipedia
2. Airline held liable for its chatbot giving passenger bad adviceBBC
3. Air Canada found liable for chatbot’s bad advice on plane ticketCBC
4. Moffatt v. Air Canada: Bereavement FaresWEL Partners
5. Negligent Misrepresentation in Moffatt v Air CanadaUBC Law Review